Tiroid Bezi Hastalıkları

  • 16 Aralık 2014
  • 934 kez görüntülendi.
Tiroid Bezi Hastalıkları

GUATR ÇEŞİTLERİ

Tiroit bezi büyümeleri yani guatr 3 şekilde olabilir:1- Basit Guatr: Tiroit hormonları normaldir. Bez içinde nodül yoktur. Tiroit bezinde büyüme vardır. Bu nedenle buna basit guat adı verilir.2- Nodüler guatr: Tiroit bezi büyür ancak bez içinde nodül dediğimiz nohut veyya leblebi büyüklüğünde yumrular vardır. Nodüler guatrda tiroit hormonları normal veya artmış olabilir. 3- Torasik veya Plonjan Guatr: Tiroit bezinin gögüs kafesi içine doğru büyümesi ve gögüs kafesi içine girmesidir.

Salgıladığı tiroit hormonları normal olduğu halde büyümüş tiroit bezine guatr denir. Tiroit bezinin olduğu gibi büyümesine düz veya basit guatr denir. Tiroit bezi içinde nodül dediğimiz yumru şeklinde dokular yoktur. Guatrın içinde nodüller varsa bunlara bu defa nodüler guatr denir Bir toplumda 6-12 yaş arası çocukların % 5’den fazlasında basit guatr varsa buna endemik (yaygın) guatr denir. Endemik guatr iyot yetmezliği olan bölgelerde sık görülür. Bu oran % 5 den az olursa sporadik (seyrek görülen) guatr ismi verilir. Sporadik guatr ise iyot yeterli bölgelerde görülür. Guatr kadınlarda erkeklerden 4-5 kat daha fazla görülür. Gençlik çağında da kızlarda fazla görülür. Türkiye’de guatr sıklığı bölgelere göre değişmek üzere % 5-56 arasında değişmektedir. Görüldüğü gibi bu çok yüksek bir orandır. İyot yetmezliği olan bölgelerde guatr daha fazladır. Özellikle dağlık bölgelerde toprakta iyot az olduğundan guatr daha fazla görülür. Bilinenin aksine kara lahana yenmesiyle guatr oluşumu arasında bir ilişki yoktur.Selenyum yetmezliği de ülkemizde önemli bir problemdir. Yaptığımız bir çalışmada guatrlı kişilerde selenyum düzeyinin düşük olduğunu saptadık. Suda bulunan perklorat ve kadmiyum fazlalığı guatra neden olur. Pillerle bulaşmış sularda kadmiyum yüksektir ve guatr ortaya çıkar.Demir eksikliği olan kişilerde de guatr sıklığında artış vardır. Ergenlik çağındaki çocuklarda bazen guatr oluşur ve buna adölesan veya ergenlik guatrı denir. Ergenlik döneminde artan hormon ihtiyacını karşılamak için tiroid bezi biraz büyür ve guatr oluşur. Daha sonra bu guatr çoğu çocukta veya gençte kaybolur. Gebelikte ve menopoz döneminde de tiroid büyüklüğü artar ve guatr oluşabilir. İyot yetmezliği dünyada en sık guatr nedenidir. İyot yetmezliğine bağlı olarak oluşan guatrda yıllar sonra sıklıkla nodül denilen yumru şeklinde kitleler oluşabilir. İyot yetmezliği fazla olan kadınlarda gebe kalma ve çocuk doğurma sıklığı azalır. İyot yetmezliği üremeyi engelleyebilmektedir. Bu nedenle çocuğu olmayan kadınlarda iyot yetmezliği olup olmadığı araştırılmalıdır. Guatrın ailesel özellik gösterdiği bilinen bir gerçektir. Bazı ailelerde guatr fazla görülür. Yapılan çalışmalar guatr gelişiminde kalıtımsal geçişin iyot yetersizliği olan bölgelerde yaşayan kadınlarda %39 oranında, iyotun yeterli alındığı bölgelerde yaşayanlarda ise % 82 oranında olduğunu ortaya koymuştur.Gutar nedenleri aşağıda verilmiştir:a) İyot yetmezliğib) Selenyum yetmezliğic) Genetik eğilim veya ailede guatr olmasıd) Tiroit bezinin iltihabi hastalıkları (Hashimoto veya tiroiditler)e) Psikiyatrik hastaların kullandığı lityum ilacıf) Soya yağı veya fasülyesi fazla yemekg) Tiroit hormon oluşumundaki genetik bozukluklarh) Sigara içmeki) Demir yetmezliğine bağlı kansızlığı olanlarj) Gebelik (iyot yetmezliği olan bölgelerde)k) Beyinde bulunan hipofiz bezinden aşırı TSH hormonu salgılanması Bazen gutar gögüse doğru uzanır ve göğüs kafesinin içine girer. Bu guatrlara plonjan guatr veya toraks guatrı denir. Hasta kollarını yukarı kaldırdığında yüzünde kızarma veya morarma olursa plonjan guatr var demektir. İyot yetmezliğine Göre Guatr Oluşum Sıklığı:İdrarda atılan iyot miktarı o kişinin iyot durumunu gösterir. İdrar iyodu ölçülerek iyot yetmezliğinin şiddeti anlaşılabilir. İyot yetmezliği artıkça guatr sıklığı da artmaktadır.

Hipertiroidizm:

• İştah artışına rağmen kilo kaybı
• Sinirlilik, acelecilik, çabuk yorulma
• Terleme, sıcağa tahammülsüzlük
• Çarpıntı, yüksek kan basıncı
• İshal veya sık dışkılama
• Ağız kuruluğu, çok su içme, sık idrara çıkma, gece idrara çıkma
• Kas güçsüzlüğü, ellerde titreme
• Bakışlarda şaşkınlık veya korku ifadesi. Göz kapağının yukarıya doğru gerilmesi ve göz kapağında şişme. Göz kürelerinin öne doğru belirmesi. Gözü oynatan kasların tutulmasına bağlı olarak yukarı ve dış üst yana bakışta zorluk.

Tiroid bezi, boynun ön kısmında yerleşmiş olan ve salgıladığı hormonlarla vücut metabolizmamızı düzenleyen endokrin bir organdır.

En sık rastlanan hastalıklar, tiroid hormonları üretimindeki düzensizliklerdir. Tiroid hormonları aşırı miktarda salgılandığında hipertriodizm, yetersiz miktarda salgılandığında ise hipotriodizm meydana gelir. Tiroid bezinin iltihaplanmasına tiroidit adı verilir. Tiroid bezinin normalden büyük olmasına ise guatr adı verilir. Guatrda, tiroid bezi büyümüştür ancak fonksiyonlarında bozulma yoktur.
BELİRTİ ve BULGULAR Hipertiroidizm:• İştah artışına rağmen kilo kaybı• Sinirlilik, acelecilik, çabuk yorulma• Terleme, sıcağa tahammülsüzlük• Çarpıntı, yüksek kan basıncı• İshal veya sık dışkılama• Ağız kuruluğu, çok su içme, sık idrara çıkma, gece idrara çıkma• Kas güçsüzlüğü, ellerde titreme• Bakışlarda şaşkınlık veya korku ifadesi. Göz kapağının yukarıya doğru gerilmesi ve göz kapağında şişme.Göz kürelerinin öne doğru belirmesi. Gözü oynatan kasların tutulmasına bağlı olarak yukarı ve dış üst yana bakışta zorluk.
•
GuatrHipotiroidizm:• Halsizlik, çabuk yorulma, hareketlerde yavaşlama• Kalp atışlarının yavaşlaması• Uyku eğiliminin artması• Soğuğa dayanıksızlık• Ses kalınlaşması, yavaş ve kısık sesle konuşma• Deride kalınlaşma, kuruluk, saç dökülmesi, kaşların kenarlardan dökülmesi• Kabızlık• Terleme azlığı• Yüzde ve göz kapaklarında şişkinlik.•

GuatrTiroidit:• Tiroid bezi üzerinde ağrı, sıcaklık, kırmızılık• Boyun hareketlerinde ağrı ve kısıtlanma• Tiroid bezinde akut, ağrılı büyüme• Yutma güçlüğü• Bu belirtilerin grip, boğmaca veya kızamık gibi bir virüs enfeksiyonundan kısa süre sonra görülmesi.

Guatr: Çoğunlukla tiroid bezindeki büyüme dışında belirti veya bulgu yoktur. Büyümeden dolayı çevre dokularda bası belirtileri ortaya çıkabilir. Nefes darlığı ve yutma güçlüğü görülebilir.

NEDENLERİ Hipertiroidizm:• Otoimmün bozukluklar (Basedow-Graves hastalığı)• Otonom toksik adenom (Plummer hastalığı, toksik nodüler guatr)• Aşırı iyot alınması• Aşırı tiroid hormonu alınması• Erken dönemdeki tiroiditler

Hipotiroidizm:• Otoimmün bozukluklar (Hashimoto tiroiditi)• Tiroid bezinin ameliyatla alınması• Radyoaktif iyot tedavisi• İyot eksikliği• Hipotalamo-hipofizer yetersizlik sonucu TRF veya TSH hormonları eksikliği (sekonder hipotiroidizm örn. Sheehan sendromu)

Tiroidit:• Virüs enfeksiyonları ve tüberküloz, sifiliz gibi enfeksiyonlar• Otoimmün bozukluklar• Radyoaktif iyot tedavisiGuatr:• İyot eksikliği (endemik guatr)• Ergenlik çağı, gebelik gibi dönemlerde tiroid hormonu ihtiyacının artması• Tiroid hormonu yapımının bozulması (örn; enzim eksikliği, propylthiouracil gibi ilaçlar, kara lahana.)• Kronik tiroidit

TEŞHİS YÖNTEMLERİ: Tiroid fonksiyonlarını araştıran yöntemler çok gelişmiştir. Bu testler iyi seçilerek kullanılırsa, vakaların büyük bir çoğunluğunda hem tiroid bezinin fonksiyonel durumunu değerlendirmek, hem de bir fonksiyon değişikliği varsa bunun nedenini belirlemek mümkün olur. Kullanılan başlıca testler aşağıda belirtilmiştir.

Tiroidde hormon yapımının araştırılması: Hastaya içirilen radyoaktif iyodun belirli zamanlarda tiroidde tutulma oranı araştırılır. Kanda dolaşan tiroid hormonlarının ölçülmesi:• Total T4 ve total T3 ölçülmesi• Kanda dolaşan tiroid hormonlarının serbest fraksiyonlarının ölçülmesi.

Tiroidin homeostatik kontrolünü araştıran testler:• Serumda TSH tayini• TRH testi• Tiroid supresyon testleri.

Diğer teşhis yöntemleri:• Tiroid sintigrafisi• Tiroid ultrasonografisi• Antikorların araştırılması• Serumda tiroglobulin tayini• Serumda kalsitonin tayini• İnce iğne aspirasyon biyopsisi• Tiroid fonksiyonlarının metabolik indekslerle araştırılması• Tiroid replasmanında doz yeterliliğinin araştırılması.

TEDAVİ Hipertriodizm: Tiroid hormonlarının aşırı üretimi baskılanmaya çalışılır.•

Antitiroid ilaçlar: Propylthiouracil veya methimazole kullanılır.• Lügol eriyiği veya satüre potasyum iyodür kullanılabilir. Sadece cerrahi girişime hazırlamak amacıyla, propylthiouracil ile birlikte ve en çok 1 hafta süreyle kullanılır.• Gerekli görülen vakalarda propranolol kullanılabilir.• Cerrahi girişim: 12-18 ay sonra antitiroid ilaçlar kesildiğinde aktivasyonu devam eden hastalarda ve başlangıçtan itibaren guatrı iri olanlarda uygulanır. Ameliyat öncesi antitiroid ilaçlarla hastanın hormonları normal duruma getirilmelidir.•

Radyoaktif iyot tedavisi: Cerrahi tedaviyi istemeyen veya cerrahi girişim riski yüksek hastalarda tercih edilmelidir.• Göz bulguları için etkin tedavi yoktur.Hipotiroidizm: Üretimi yetersiz olan tiroid hormonlarının hastaya dışarıdan verilmesi gerekir. Tedaviye ömür boyu devam edilir.• Tiroid ekstresi, levotiroksin veya L-triiyodotironin kullanılır.• Plazma kolesterol ve serum TSH düzeyinin normal seviyelere düşmesi, etkili bir tedavi uygulandığını gösterir. Klinik belirti ve bulguların izlenmesi tedavide iyi bir yol göstericidir.

Tiroidit:• Bakteri enfeksiyonlarına bağlı gelişen olgularda uygun antibiyotikler verilir. Cerrahi drenaj yapılır.• Aspirin türevi ağrı kesiciler kullanılabilir. Ağır vakalarda prednisolon verilir.• Hashimoto tiroiditinde prednisolon ve/veya tiroid hormonları verilir.

Guatr:• Hastalığın sık görüldüğü bölgelerde çocuk ve gençlerin diyetine iyot eklenmesi (iyotlu tuz kullanılması) guatr gelişimini önler.• Yaygın ve yumuşak guatrlarda L-tiroksin kullanılması guatrı belirgin şekilde küçültür. Hastalığın sık görüldüğü bölgelerde veya enzim eksikliği gibi durumlarda tedavi sürekli olmalıdır.• Guatr bası belirtilerine yol açıyorsa veya klinik ve laboratuar incelemeler tiroid kanseri kuşkusu veriyorsa tedavi cerrahidir.

 

 

ZİYARETÇİ YORUMLARI

Henüz yorum yapılmamış. İlk yorumu aşağıdaki form aracılığıyla siz yapabilirsiniz.

BİR YORUM YAZ